O wolno\u015bci cz\u0142owieka mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 wiele i d\u0142ugo. Wszak nie ma tematu bardziej poruszaj\u0105cego i dziel\u0105cego spo\u0142ecze\u0144stwo, ni\u017c w\u0142a\u015bnie jego wolno\u015b\u0107. Z jednej strony ka\u017cdy z nas jest wolny i ma prawo samodzielnie decydowa\u0107 o swoim \u017cyciu. Mo\u017cemy pracowa\u0107, gdzie chcemy, je\u015b\u0107, co chcemy, je\u017adzi\u0107, czym chcemy i mie\u0107 my\u015bli dowolne, jakie tylko przyjd\u0105 nam do g\u0142owy. Teoretycznie nikt nam tego nie zabierze i nie zmusi nas do zmiany swoich wybor\u00f3w. Jednak z drugiej strony wolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka coraz bardziej zale\u017cy od tego, jak wolno\u015b\u0107 pojmuj\u0105 inni, reszta spo\u0142ecze\u0144stwa. Oczywi\u015bcie s\u0105 prawa, nakazy i zakazy, kt\u00f3re zabraniaj\u0105 wszystkim czynienia okre\u015blonych rzeczy, ale maj\u0105 one na celu uporz\u0105dkowanie \u015bwiata i wprowadzenie do spo\u0142ecze\u0144stwa okre\u015blonego \u0142adu, kt\u00f3ry pozwoli wszystkim czu\u0107 si\u0119 wolnymi. Jednak coraz powszechniejsze jest, paradoksalnie, nadu\u017cywanie poj\u0119cia wolno\u015bci ludzi do ograniczania jej samej. Z jednej strony m\u00f3wi si\u0119 wszystkim \u017ce s\u0105 osobami wolnymi i mog\u0105cymi swobodnie wyra\u017ca\u0107 swoje opinie, ale z drugiej ka\u017cdy, kto m\u00f3wi, co my\u015bli spotka\u0107 si\u0119 mo\u017ce z agresj\u0105 i dziwnymi oskar\u017ceniami pod swoim adresem ze strony os\u00f3b, kt\u00f3re maj\u0105 zupe\u0142nie inne zdanie na jaki\u015b temat. I tak kwestia wolno\u015bci zamyka si\u0119 szybko, bo okazuje si\u0119, \u017ce jest ona mocno ograniczona wolno\u015bci\u0105 innych os\u00f3b. Nie chodzi tu oczywi\u015bcie o wolno\u015b\u0107 cielesn\u0105, do kt\u00f3rej ka\u017cdy ma prawo, ale w\u0142a\u015bnie o wolno\u015b\u0107 pogl\u0105d\u00f3w i upodoba\u0144, kt\u00f3ra okazuje si\u0119 by\u0107 mocno ograniczona przez nasze otoczenie, kt\u00f3re w ramach swojej wolno\u015bci pragnie odebra\u0107 j\u0105 innym.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie powy\u017cszy akapit mo\u017cna zawrze\u0107 w prostym zdaniu poruszaj\u0105cym kwesti\u0119 tolerancji, do kt\u00f3rej wszyscy wszystkich przymuszaj\u0105, ale kt\u00f3rej ci najg\u0142o\u015bniej o niej krzycz\u0105cy i j\u0105 promuj\u0105cy zdaj\u0105 si\u0119 nie wiedzie\u0107 zupe\u0142nie nic. Mimo wszystko cz\u0119sto jest tak, \u017ce pewne sprawy potrzebuj\u0105 ja\u015bniejszego nakre\u015blenia, zanim przejdzie si\u0119 do ich sedna, co w\u0142a\u015bnie powy\u017cej zosta\u0142o uczynione. I mimo mo\u017cliwo\u015bci poprowadzenia tego wpisu w r\u00f3\u017cnych kierunkach, b\u0119dzie on skupiony tylko na sztuce, bo ona ma najwi\u0119cej wsp\u00f3lnego z wolno\u015bci\u0105, jak i z tolerancj\u0105. Bo nie ma sztuki bez wolno\u015bci, nie ma artyst\u00f3w bez tolerancji. Wszystko w tym przypadku jest ze sob\u0105 mocno i nierozerwalnie po\u0142\u0105czone. Wszak, kt\u00f3ry artysta by\u0142by w stanie tworzy\u0107 cokolwiek warto\u015bciowego i pi\u0119knego, gdyby jego praca, procesy tw\u00f3rcze by\u0142y ograniczane zakazami, nakazami i rozkazami innych ludzi? Gdyby tw\u00f3rcy musieli liczy\u0107 si\u0119 ze zdaniem wszystkich, kt\u00f3rzy dooko\u0142a nich \u017cyj\u0105, to nigdy nie daliby \u015bwiatu wspania\u0142ych dzie\u0142. Bo nie da si\u0119 zaspokoi\u0107 potrzeb ka\u017cdego cz\u0142owieka, nie da si\u0119 spe\u0142ni\u0107 wszystkich oczekiwa\u0144 i funkcjonowa\u0107 w sytuacji, w kt\u00f3rej ka\u017cdy nasz krok by\u0142by obwarowany ograniczeniem jakimkolwiek.<\/p>\n
Wolno\u015b\u0107 w przypadku sztuki skupia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wok\u00f3\u0142 samych odbiorc\u00f3w, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c jej potrzebuj\u0105. Wszak teoretycznie nie ma \u017cadnych praw reguluj\u0105cych to, jakie dzie\u0142a sztuki mog\u0105 by\u0107 przez nas podziwiane i kt\u00f3rymi z nich mo\u017cemy, a kt\u00f3rymi nie si\u0119 zachwyca\u0107. Jednak ta wolno\u015b\u0107 jest w niekt\u00f3rych przypadkach zacierana, a chodzi o sytuacje, w kt\u00f3rych nasze wybory, nasze gusta i upodobania w tym zakresie ograniczane s\u0105 przez innych ludzi. Cz\u0119sto zdarza si\u0119 tak w zamkni\u0119tych spo\u0142eczno\u015bciach, grupach spo\u0142ecznych, kt\u00f3re s\u0105 ze sob\u0105 silnie z\u017cyte \u2013 panuj\u0105 w nich zasady, kt\u00f3re potrafi\u0105 by\u0107 mocno oderwane od tego, co dzieje si\u0119 poza dan\u0105 grup\u0105, wyznawane s\u0105 mocno zakorzenione w nich pogl\u0105dy i wszyscy cz\u0142onkowie tych zamkni\u0119tych grup przejawiaj\u0105 podobne zainteresowania wzgl\u0119dem ka\u017cdego aspektu \u017cycia i \u015bwiata. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c sztuki. Przyk\u0142adem s\u0105 osiedlowe grupki m\u0142odzie\u017cowe, kt\u00f3re w tej ma\u0142ej skali reprezentuj\u0105 sob\u0105 ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo. S\u0105 w nich jednostki dominuj\u0105ce, zarz\u0105dzaj\u0105ce wszystkimi innymi, s\u0105 jednostki podporz\u0105dkowane i osoby, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 wykonawc\u00f3w woli tych silniejszych. I takie grupki maj\u0105 swoje \u015bcis\u0142e upodobania muzyczne, kt\u00f3re s\u0105 dla nic swoist\u0105 \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105. Jednak gdy tylko jedna osoba przyzna si\u0119 do posiadania odmiennych preferencji wzgl\u0119dem sztuki, to zazwyczaj liczy\u0107 si\u0119 mo\u017ce jedynie z odrzuceniem, a nawet z agresj\u0105 ze strony swoich dotychczasowych pobratymc\u00f3w.<\/p>\n
Ten prosty przyk\u0142ad pokazuje zasady, jakie rz\u0105dz\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiatem. Zasady nigdzie nie spisywane, nie utrwalane i nie uznawane za powszechnie panuj\u0105ce prawo, ale mimo wszystko istniej\u0105ce i przestrzegane przez wielu. A maj\u0105 one wp\u0142yw na to, \u017ce sztuka cz\u0119sto poddawana jest krytycznej ocenie i cz\u0119sto spotyka si\u0119 ze sprzeciwem ze strony pewnych grup. Grup, kt\u00f3re najch\u0119tniej widzia\u0142yby si\u0119 w roli cenzor\u00f3w sztuki, kt\u00f3rzy sami decydowaliby o tym, kto czym si\u0119 mo\u017ce zachwyca\u0107 i do czego mie\u0107 og\u00f3lny dost\u0119p. Jednak wszyscy musimy pami\u0119ta\u0107 o jednym \u2013 nie jest wa\u017cne, czego oczekuje si\u0119 od nas, nie jest wa\u017cne, jak bardzo b\u0119dziemy bulwersowa\u0107 nasze otoczenie naszymi wyborami, jak i nie jest istotne, jak bardzo kto\u015b oburzony b\u0119dzie naszym gustem dotycz\u0105cym sztuki. Wa\u017cne jest tylko to, \u017ce ka\u017cdy z nas mo\u017ce swobodnie decydowa\u0107 o tym, czego s\u0142ucha, co czyta i na co idzie do kina. Zawsze pojawia\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 g\u0142osy sprzeciwu wobec jakich\u015b dzie\u0142 sztuki, zawsze znajdzie si\u0119 kto\u015b, kto uwa\u017ca\u0107 b\u0119dzie, \u017ce lepiej wie, co jest dla nas dobre, a co z\u0142e, ale tylko my mamy prawo decydowa\u0107 o tym, co uznajemy za sztuk\u0119, a co nie i czym otaczamy si\u0119 na co dzie\u0144. Musimy o tym pami\u0119ta\u0107, walczy\u0107 o to, a tak\u017ce szanowa\u0107 to prawo u innych i by\u0107 wobec wybor\u00f3w innych ludzi tolerancyjni z ca\u0142ych si\u0142. Bo na tym polega nasza i innych wolno\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
O wolno\u015bci cz\u0142owieka mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 wiele i d\u0142ugo. Wszak nie ma tematu bardziej poruszaj\u0105cego i dziel\u0105cego spo\u0142ecze\u0144stwo, ni\u017c w\u0142a\u015bnie jego wolno\u015b\u0107. Z jednej strony ka\u017cdy z nas jest wolny i ma prawo samodzielnie decydowa\u0107 o swoim \u017cyciu. Mo\u017cemy pracowa\u0107, gdzie chcemy, je\u015b\u0107, co chcemy, je\u017adzi\u0107, czym chcemy i mie\u0107 my\u015bli dowolne, jakie tylko przyjd\u0105 nam … Czytaj dalej Jeste\u015bmy wolnymi lud\u017ami<\/span>